Вечера без телефони: Сардинија воведува нова иницијатива за семејни ручеци и вечери без екрани

Во време кога известувањата, пораките и социјалните мрежи се дел од речиси секојдневие, неколку ресторани на италијанскиот остров Сардинија одлучија да потсетат на нешто што полека го забораваме – уживањето во оброкот и разговорот со луѓето со кои ја делиме трпезата. Петнаесет ресторани се вклучија во едномесечна иницијатива која ги охрабрува семејствата да ги остават мобилните телефони настрана за време на јадењето.

Проектот, наречен „A tavola senza schermi“ (На трпеза без екрани), е доброволен и има цел да го намали прекумерното користење дигитални уреди кај децата, но и да поттикне повеќе вистинска комуникација меѓу членовите на семејството.

Идејата е едноставна: наместо секој да биде внесен во својот виртуелен свет, времето поминато во ресторан да стане можност за разговор, смеа и заеднички моменти. Семејствата што ќе се приклучат на иницијативата добиваат специјални пакетчиња со игри и активности приспособени на различни возрасти, кои треба да им помогнат на децата и родителите полесно да се поврзат. Родителите добиваат и информативни материјали со совети за справување со прекумерното време пред екраните.

Иницијативата ја предводи Ана Кау, регионална претставничка за правата на децата и адолесцентите во Сардинија, во соработка со здружение од угостителскиот сектор. Особено внимание се посветува на родителите, кои се повикани и самите да ги остават телефоните настрана, наместо правилата да важат само за најмладите.

Што се случува кога телефонот е на масата?

Не станува збор само за прашање на бонтон. Истражувањата покажуваат дека присуството и користењето на мобилните телефони за време на заедничките оброци можат да влијаат врз квалитетот на комуникацијата и задоволството од времето поминато со блиските.

Во истражување од 2018 година, објавено во научното списание Journal of Experimental Social Psychology, учествувале повеќе од 300 луѓе кои имале задача да споделат оброк со пријатели или членови на семејството. Дел од нив ги оставиле телефоните на масата, додека другите ги тргнале на страна. Резултатите покажале дека оние што ги имале уредите пред себе се чувствувале повеќе расеано и помалку уживале во заедничкото време.

Психологот Теа Галагер, клинички професор по психологија на NYU Langone Health, објаснува дека дури и кога не го користиме телефонот активно, самата можност да пристигне известување или желбата да провериме нешто може да ни го одвлече вниманието. А кога постојано го проверуваме екранот додека некој ни зборува, тоа може да остави впечаток дека не сме заинтересирани за разговорот.

За ова однесување постои и посебен термин – phubbing, настанат од спојувањето на англиските зборови phone и snubbing, односно игнорирање на соговорникот поради телефонот. Истражувањата го поврзуваат со помало задоволство од меѓучовечките односи и чувство на емоционална оддалеченост.

Дека ова може да биде особено важно во семејната динамика покажува и едно истражување од 2014 година, објавено во списанието Pediatrics. Истражувачите набљудувале 55 родители или старатели кои јаделе со мали деца во ресторани за брза храна. Дури 40 од нив користеле мобилен телефон за време на оброкот, а кај оние што биле најмногу внесени во содржината на екраните биле забележани и понегативни реакции кон однесувањето на децата.

Како да воведете оброци без телефони и дома?

Според психолозите, тргањето на телефоните од масата само по себе не гарантира подобра комуникација. Важно е празниот простор што ќе го остават екраните да се исполни со нешто што ги поттикнува разговорот и заедништвото – едноставна игра, цртање или прашања за тоа како поминал денот.

Арон Бринен, професор по психијатрија и бихевиорални науки на Медицинскиот центар при Универзитетот „Вандербилт“, потсетува дека луѓето околу трпезата сакаат да слушнат што ни се случило во текот на денот, а токму тоа е можност за повторно воспоставување на блискоста.

За почеток, експертите препорачуваат да се воведат мали, но реални промени:

• Почнете постепено. Не мора веднаш да ги забраните телефоните во текот на целиот ден. Обидете се со еден оброк без екрани или со 15 до 20 минути непрекинато заедничко време.

• Правилата нека важат за сите. Ако од децата се очекува да ги остават телефоните, истото треба да го направат и возрасните.

• Тргнете ги уредите од дофат. Наместо да стојат на масата, оставете ги во друга просторија. Доколку е неопходно некој да биде достапен поради итни ситуации, може да ги остави вклучени само важните повици.

• Поттикнете разговор. Секој може да сподели нешто интересно, смешно или предизвикувачко што му се случило во текот на денот. Може да помогнат и едноставни игри со прашања.

Секако, семејните оброци не секогаш изгледаат како сцена од реклама – особено кога на масата има мали деца, уморни родители и многу обврски. Затоа целта не е совршено спроведување на правилата, туку постепено создавање поздрави навики.

Можеби токму тоа е најдобриот потсетник што го испраќа иницијативата од Сардинија: понекогаш најубавиот дел од вечерата не е она што го имаме во чинијата, туку луѓето со кои седиме на маса.