Пребарување
Кафе Бар 29.09.2026

Кафето веднаш по будењето можеби не е најдобрата идеја: Времето кога го пиете може да направи разлика

Aleksandar Nakov

За милиони луѓе утрото не почнува без кафе, но експертите посочуваат дека не е само важно колку кафе пиете – туку и кога го пиете.

За некого утрото започнува со алармот. За други, вистинското будење доаѓа дури со првата голтка кафе. Мирисот на свежо сварено кафе, топлата шолја во рацете и првиот вкус се речиси ритуал без кој многумина не можат да го замислат почетокот на денот.

Но постои едно прашање кое ретко си го поставуваме: дали кафето е најдобро да се испие веднаш штом ги отвориме очите?

Одговорот е посложен отколку што изгледа.

Зошто токму утрото?

Кога се будиме, организмот природно поминува низ промени поврзани со будноста. Еден од хормоните што има улога во овој процес е кортизолот.

Неговото ниво природно се менува во текот на денот и често е повисоко во периодот околу будењето. Токму затоа се појави популарната теорија дека треба да почекаме пред да го испиеме првото кафе. Но тука е важно да се направи разлика меѓу популарниот совет и она што навистина го потврдуваат научните податоци.

Нема доволно докази дека здравите луѓе мора да го одложат утринското кафе за да го „зачуваат кортизолот“ или да избегнат некаква штета.

Значи, можете да пиете кафе веднаш?

За повеќето здрави возрасни лица, кафето може да биде дел од нормалната исхрана.

Американската агенција за храна и лекови (FDA) наведува дека за повеќето возрасни лица, до 400 милиграми кофеин дневно генерално не се поврзуваат со негативни, опасни ефекти. Количината кофеин во шолја кафе, сепак, значително варира зависно од видот и начинот на подготовка.

Тоа значи дека „една шолја“ не е секогаш иста работа. Големо филтер-кафе, еспресо и инстант кафе можат да содржат различни количества кофеин.

Но постои една работа на која треба да внимавате

Ако кафето ви предизвикува нервоза, забрзано чукање на срцето, несоница, желудочна непријатност или главоболка, тогаш времето и количината можат да бидат особено важни.

Кофеинот може да остане во организмот со часови, а чувствителноста е индивидуална. Токму затоа кафето во доцните попладневни или вечерни часови кај некои луѓе може да го наруши сонот.

И тука се крие еден од најчестите проблеми: не е секогаш виновна само количината кафе.

Понекогаш проблемот е во тоа што последната шолја ја пиеме предоцна.

Кафето и храната – дали мора да се пие појадок?

Нема универзално правило според кое секој мора да јаде пред да испие кафе. Но кај луѓето кои имаат чувствителен желудник, кафето на празен желудник може да предизвика непријатност.

Кафето природно содржи соединенија што можат да влијаат врз желудечната секреција, а кај чувствителни луѓе тоа може да биде причина за тегоби. Затоа, ако забележувате дека првото кафе на празен желудник ви создава проблеми, едноставно решение може да биде да го испиете по појадокот или заедно со нешто за јадење.

И уште една заблуда: кафето не е само кофеин

Кафето е сложен напиток со стотици различни соединенија. Начинот на печење, сортата, мелењето и методот на подготовка влијаат врз неговиот вкус и арома.

Еспресото, филтер-кафето, француската преса и ладно подготвеното кафе не се само различни начини на сервирање – тие создаваат различни ароматични профили и можат да имаат различна количина кофеин по порција.

Затоа, кога велиме „пијам две кафиња дневно“, информацијата сама по себе не кажува сè.

Кога е најпаметно да ја испиете последната шолја?

Ако сте чувствителни на кофеин или имате проблеми со спиењето, најважно е да внимавате колку блиску до легнување го консумирате.

Истражувањата покажуваат дека кофеинот може да влијае врз сонот и кога е консумиран повеќе часа пред легнување. Затоа, ако забележувате дека навечер тешко заспивате, првото нешто што вреди да го преиспитате е токму попладневното или вечерното кафе.

Има ли „совршено време“ за кафе?

Не постои едно универзално време што е најдобро за секого. Ако утринското кафе ви годи, не ви предизвикува непријатности и не ви го нарушува сонот, нема причина само поради популарните интернет-совети да го менувате својот ритуал.

Но, ако кафето ви предизвикува нервоза или ви го нарушува спиењето, вреди да експериментирате со времето и количината.

На крајот, најважно не е дали првото кафе ќе го испиете во 7:00 или во 9:00 часот.

Најважно е да знаете како вашето тело реагира на кофеинот – и да го прилагодите омилениот ритуал на сопствениот ритам.

Текст: Бојана Стојменовиќ